AMASYA MUTFAK YEMEK KÜLTÜRÜ
AMASYA MUTFAĞI YEMEK KÜLTÜRÜ
Amasya, tarihsel açıdan köklü bir kültüre, ekolojik yapısı itibariyle de zengin bir bitki örtüsüne sahiptir. Sahip olduğu zenginliklerin etkisini mutfağına da yansıtan Amasya’nın yöresel lezzetlerine doyum olmaz.
Yörede kış yemeklerinin hazırlığı yazdan yapılmaktadır. Yazın kurutulan yiyecekler, kışın sofralara taşınmaktadır. Amasya’da genellikle, kuşluk denilen sabah kahvaltısı ve akşam yemeği olmak üzere günde iki öğün yemek yenilmektedir. Tarlada çalışanların ise ayrıca yemek yediği ikindilik vakti vardır.
Amasya denildiğinde akla ilk olarak misket elması gelmektedir. Misket elması genellikle Amasya elması olarak isimlendirilir ve ayrı bir tada, kokuya sahiptir. Elmanın bir yüzü kırmızı, diğer yüzü ise sarı veya yeşilimsi bir renk taşır. Sert ve dayanıklı olan Amasya elmasının küçük ve tatlı olanına misket elması; daha iri ve aşılı olanına kabak elması denilmektedir.
Mutfağında pancar, haşhaş, ayçiçeğinin sık kullanıldığı ve aynı zamanda bu ürünlerin ihracının da yapıldığı Amasya mutfağında yemekler ve çorbalar çok çeşitlidir.
Amasya’nın en eski geleneklerinden biri, çiğ yemeklerden oluşan Zekeriya Sofrası’dır. Bir dileğin gerçekleşmesi için hazırlanan sofrayı, dileği gerçekleşen kimse evinde tekrar yapar. Sofraya davet yoktur ve isteyen herkes katılabilir. Sofra içeriğinde zemzem, hurma, çörek otu, yoğurt, peynir, zeytin ve pide yer almaktadır. Bu yiyeceklerin dışında sofrada kırk bir çeşit yiyecek bulunmalıdır.
yöresel yemekleri:
Çorbalardan:
Çatal çorba, sakala çarpan, toyga çorbası, cilbir, helle çorbası, kesme ibik çorbası, yarma çorbası.
Etli Yemeklerden:
Bakla dolması, etli bamya, keşkek, ciğer sarması, göbek dolması, madımak, mıhlama, mumbar, işkembe, pastırmalı pancar, patlıcan pehli, pastırma pağallemesi, pirpirim, sirkeli ciğer ve sulu köfte.
Tatlılardan: Dene hasudası, kuymak, yuka tatlısı, ayva gailesi, elma tatlısı, fırın sütlaç, gelin parmağı, gömlek kadayıfı, kalbur tatlısı, höşmerim, peluza (hasuda), şeker böreği, unutma beni, vişneli ekmek ve zerdali gailesi.
Hamur İşlerinden:
Amasya çöreği, yağlı/katmer, kabak kavuklu pilav, bişi, cırıtka/ cızlak /akıtma, döndürme, ekmek aşı (papara), eli böğründe, haşhaşlı cevizli çörek, hengel, kıymasız mantı, kaypak, mayalı, patlıcanlı pilav, sini suböreği, tepsi böreği, yakasal böreği ve yanuç, yöresel yemekler olarak sayılabilir.
Keşkek Bakla Dolması Amasya Çöreği Amasya Misket Elması Toyka Çorbası Topuz Kebabı Yufka Tatlısı Patlıcan Pehli