ESKİŞEHİR MUTFAK KÜLTÜRÜ VE YÖRESELLERİ
ESKİŞEHİR MUTFAK KÜLTÜRÜ VE YÖRESELLERİ
Eskişehir Anadolu’nun ortasında Konya ile birlikte ülkemizin buğday ambarlarından biri olarak biliniyor. Buna bağlı olarak kadim bir yemek kültürüne sahip olan şehir hem yerli turistler hem de yabancı turistler açısından birçok gezilip görülecek yerle birlikte birçok farklı yöresel lezzet barındırıyor. Buğdayın şehirde bol olması unla hazırlanan yöresel lezzetlerin oldukça fazla olmasına yol açıyor. Birçok üründe kullanılan un Eskişehir’deki yöresel lezzetlerin ham maddesi durumundadır.
Balaban Köfte: Eskişehir’in en bilinen lezzetlerinden olan Balaban köfte ağızda hoş bir tat bırakıyor. Balaban bir Kırım ismi. Dolayısıyla bu lezzet Kırım’dan göçen tatarlar tarafından Eskişehir mutfağına kazandırılmış.Balaban köfteyi diğer et yemeklerinden ayıran önemli bir özelliği bulunuyor. Bu lezzet yapılırken önceden hazırlanmış olan dana etleri dinlendiriliyor ve daha sonra pişirilerek yöreye has lezzetlerle servis ediliyor.
Yufkalı Büryan: Öğle aralarında ve pratik olarak bizlerin dürümcülerden aldığı dürümlere benzeyen yufkalı büryan hem lezzeti hem de pratik olması açısından birçok kimse tarafından da tercih ediliyor. Turistlerin tadını merak ederek Eskişehir’de ilk tattıkları lezzetlerden olan yufkalı büryan şalgam veya ayranla birlikte tüketiliyor
Çibörek: Eskişehir’in en bilinen lezzetlerinden biri de çibörek. Her ne kadar isim olarak çiğböreği andırsa da çibörek olarak biliniyor. Ülkemizin birçok bölgesinde yapılsa da en güzel ve yöreye en uygun olarak Eskişehir’de yapılıyor. Kırım göçmenlerinin Eskişehir mutfağına kazandırdığı bir lezzet olan çibörek oldukça pratik ve doyurucu olması sebebiyle atıştırmalık olarak da tercih edilebiliyor. Az yağlı kıyma ve ince bir şekilde kıyılmış olan kuru soğanın yufkaya sarılmasıyla yapılan çibörek Eskişehir’e gidenlerin ilk olarak tatmak istedikleri lezzetlerin başında geliyor.
Kıygaşa: Kıygaşa hamur işiyle yapılan ve daha çok pişiye benzeyen Eskişehir mutfağının önemli lezzetlerinden biridir. Farklı yörelerde pişi veya farklı isimlerle bilinen lezzet yine Kırımlılar tarafından Eskişehir mutfağına kazandırılmış. Kıygaşa hamura şekil verilerek kızgın yağda pişiriliyor. Lezzet vermesi açısından bazen çörek otu veya lor peyniri gibi lezzetler eklenebiliyor. Hem sade hem de içli olarak yapılabilen kıygaşa Eskişehir mutfak kültürünün öne çıkan lezzetleri arasında kendine yer buluyor.
Kavurma Börek:Tatarların Eskişehir mutfak kültürüne kattığı birçok yemek ve yöresel lezzet bulunuyor. Bunlardan biri de kavurma börek çay saatlerinde, kafelerde çayın yanında veya kahvaltı eşliğinde tüketilen kavurma börek oldukça doyurucu bir lezzet. Kavurma börek yağda kızartılan hamura pirinç ve kıyma ilave edilerek hazırlanıyor. Bu çerçevede hem kıymanın hem de pirincin lezzetiyle hamur enfes bir tat alıyor.
.Haşhaşlı Gözleme: Eskişehir’de bu durum özellikle tarihi Odunpazarı bölgesinde görülüyor. Bölgeyi gezmek için gelen turistlerin yorulup soluklanmak istediklerinde akıllarında ilk olarak gözleme ve ayran ikilisi oluyor. Bu çerçevede Eskişehir yöresine ait Haşhaşlı gözleme sıkça tercih ediliyor. Ayrıca peynirli, patatesli, patlıcanlı ve karışık türleri de bulunan haşhaşlı gözleme Eskişehir’de dumanı tüten her evde kolayca hazırlanıp hem misafire ikram edilecek hem de öğünlerde afiyetle tüketilecek bir gıda olarak ön plana çıkıyor.
Abısta:Abısta Eskişehir mutfağına Çerkezler tarafından kazandırılmış. Yemeklerin yanında katık olarak tüketilen ekmek görevi de gören abısta özellikle Çerkez peyniri veya Abaza peyniri kullanılarak hazırlanıyor. Eskişehir yöresel lezzetlerinin içinde ayrı bir yeri olan abısta hem sağlıklı hem de oldukça hafif bir ürün. Eskiden toplu Eskişehir’de hanımlar bir araya toplanarak abıstaları yaparlar ve ekmek olarak tüketirlermiş.
Acı Gıcı: Eskişehir’in yöresel lezzetleri arasında adı çok da duyulmayan acı gıcı gezgin gurmeler tarafından keşfedilmiş ve adı duyulmuş. Halk arasında ısırgan otuna benzeyen acı gıcı ismi verilen bir otun toplanması ve pişirilmesiyle yapılan acı gıcı aslında bir sebze yemeği. Ancak hem dolması hem de haşlaması oldukça meşhur. Odunpazarı’nın tarihi sokaklarında gezerken ve tarihi konaklarında geçmişin lezzetli havasını teneffüs ederken şirin butik kahvaltı salonlarında veya konakların yöresel lezzet çadırlarında tatma imkânı bulunan acı gıcı özellikle köylerde daha çok yapılıyor.
Kelem Dolması: Eskişehir’de Sivrihisar ilçesine ait bir lezzet olarak ön plana çıkan kelem dolması lahana sarmasıyla aynı lezzette bir yemektir. Yöresel olarak bazı yerlerde lahanaya kelem ismi veriliyor. Hem pirinçli hem de kıymalı iç harçlarıyla hazırlanan kelemler suda kaynatılarak lezzetli bir ara sıcak olarak sofralarda yerini alıyor.
Göbete: İnce yufkaların içine tercihe göre kıymalı veya peynirli olarak harçlar hazırlanarak yapılan göbete yine çay saatleri için ve oldukça uygun. Eskişehir’de öğrenci kesimin en çok tercih ettiği lezzetlerden olan göbete kenti gezmeye gelenler tarafından da çayla birlikte hızlı bir şekilde tadılıp tüketilebiliyor. Hamur işini çok fazla sevenlerin bırakamayacağı tarifler arasında gösterilen göbete, Eskişehir sokaklarında dolaşırken hafif açlık hisseden kişilerin tercih edeceği özel bir lezzettir.
Tavşan Güveci: Eskişehir mutfağına zenginlik katan lezzetlerden biri de tavşangüveci. Hemen hemen her restoranda oldukça önemli bir lezzet olarak ön plana çıkan tavşan güveci özellikle Eskişehir kültüründe düğün ve nişan gibi merasimlerde misafirlerin ağırlanması için yapılan başucu yemeklerinden. Köy halkı tarafından özel günlerde yapılan tavşan güveci oldukça lezzetli ve insanın ağzında kalıcı bir tat bırakıyor.lezzetli yiyeceğin tadına varılabilir.
Haşhaşlı Lokum: Haşhaşlı lokum, yanında çayla birlikte çok güzel bir şekilde tüketilen yöresel yiyecekler arasında yer alır. Daha çok yöre halkının evlerinde yapılan haşhaşlı lokum bölgeyi ziyaret eden kişilerin tatması gereken lezzetlerden biridir.
Kuzu Sorpa
Kuzu sorpa Eskişehir mutfağının en önemli sulu yemeklerinden biri olarak biliniyor. Kebap, köfte ve hamur işi haricinde farklı lezzetler arayanların tercih ettiği kuzu sorpa Eskişehir’e gidildiği zaman tüketilmesi gereken lezzetlerin başında geliyor.
Ağzı Açık:Çibörek veya diğer hamur işi lezzetleri gibi hamurun içine değil de el büyüklüğünde açılan hamurların üzerine harç eklenerek yapılır. Bu sebeple ağzı açık ismini alan lezzet bu şekilde fırında pişirilerek servis ediliyor. Özellikle kahvaltılar için ve öğle aralarında atıştırmalık olarak tercih edilebiliyor.
Nohutlu Mantı: Mantı her yöreye has pişirme özelliği olan bir yemek olarak bilinir. Birçok yörede farklı özellikler ve karışımlarla hazırlanan mantı yemeği Eskişehir mutfak kültüründe nohutlu olarak yerini almış. Eskişehirliler tarafından mantı çeşitlerinin şahı olarak nitelenen nohutlu mantıyı tatmadan anlatmak oldukça zor. Eskişehir planları arasında mutlaka nohutlu mantıyı tatmak olmalı.
Klasik mantı açma tekniğiyle hazırlanan yemekte mantının içine kıyma yerine nohut konuyor. Belirli bir büyüklükte olan ve mantının içine ezilerek konan nohutlardan sonra mantı kapatılıyor ve bu şekilde pişmeye veriliyor.
Haşhaşlı Dolama: Eskişehir mutfağının önde gelen hamur işlerinden olan yemek oldukça doyurucu ve sulu yemek ile kebaplar haricinde alternatif arayanlar için oldukça iyi bir tercih. Ara sıcak olarak da değerlendirilen haşhaşlı dolama yiyeceği birçok restoranda sunuma hazır hale getirilmektedir. Hamur işinden vazgeçemeyen kişilerin tatmaları gereken bir lezzettir. Un, şeker, yağ ve tuz gibi ana maddelerden yapılan bu tarif, yiyen kişilerde özel bir tat da bırakıyor.
Mercimekli Mantı: Mercimekli mantı. Mantı hamurunun içine mercimek konarak yapılan yemek Eskişehir mutfak kültürüne büyük zenginlik katmış durumda. Bununla birlikte mercimeğin yanına kıyma ve peynir konularak da yapılan mercimekli mantı, mantı çeşitlerinde farklı bir tat arayanlar için oldukça ideal bir lezzet sunuyor. Ayrıca kalabalık aile yemeklerinde veya özel olarak dışarıda yemek yenildiği zaman mercimekli mantı tercihi hiç de fena olmayacaktır
Pasa Yemeği: Pasa pancar yapraklarıyla yapılan ve Eskişehir yöresine ait olan oldukça lezzetli bir yemek. Oldukça besleyici bir yapıya da sahip olan pasa pancar yapraklarının haşlanmasıyla yapılıyor. Diğer yöresel lezzetler arasında oldukça farklı bir tada sahip olan pasa özellikle vejetaryen menüler için de tercih edilebilir. Eskişehirli aşçıların ve ev hanımlarının özel olarak misafirlerine hazırladığı pasa kahvaltılarda da sıcak menü olarak tercih edilebilir. Yukarıda saydığımız bütün lezzetlerin yanında Eskişehir’e kadar gelip pasayı tatmamak olmaz. O yüzden mutlaka tadılması gerekenler listesine eklenmeli. Sebze yemeği olduğu için de oldukça sağlıklı olan pasa yemeği tüm mevsimlerde tüketilebilen bir yemek olup lezzeti de bir o kadar iyidir.
Harşıl Yemeği: Eskişehir’e özgü bir ıspanak yemeği olan harşıl oldukça besleyici ve vücut için de gerekli vitamin ve mineralleri sağlaması açısından da oldukça faydalı bir lezzet. Bununla birlikte Eskişehir yöresine ait vejetaryen lezzetleri tatmak isteyenlerin de ilk tercihlerinden biri harşıl oluyor.
Göceli Tarhana: Eskişehir yöresinde ise tarhana, göce adı verilen dövülmüş buğdaylarla yapılıyor. Birçok hastalığa da şifa olduğu söylenen göçeli tarhana yemeklerden önce mutlaka tadına bakılması gereken lezzetlerden biridir. Buğdayın yanı sıra nohut ve yoğurt da eklenerek hazırlanan çorba Eskişehir’deki çorbacılarda en çok tercih edilen lezzetlerin başında geliyor. İnsanın ağzında hoş bir tat bırakan çorba Eskişehir’in en ünlü çorbalarından. Birçok restoranda ana yemeğe başlamadan önce tercih edeceğiniz Göceli tarhana çorbasına isteğe göre acı da ekleyebilirsiniz.