GAstronomi VE SANAT İLİŞKİLERİ
GASRONOMİ VE SANAT İLİŞKİSİ
GASRONOMİ VE SANAT İLİŞKİSİ
Yaratıcı kişilerde görülen en belirgin özellikler: Yaratıcı bireyde en sık görülen ve yaratıcılığı destekleyen başlıca özellikler orijinallik, yüksek zekâ, yaratıcılık farkındalığı, mantıksal düşünme, sıra dışı düşünme, sorgulayıcılık, bilgili ve tecrübeli yaklaşım, bağımsız karar verme eğilimi gösterme, risk alma, enerjiklik, meraklılık, espritüel yaklaşım, bilinmeyene karşı ilgi gösterme, hayal gücü yüksek, sanatsal eğilim gösterme, açık görüşlülük, yalnız olma eğilimi gösterme, sezgisellik, duygusallık ve etik yaklaşım olarak sıralanmaktadır.
Mutfakta Yaratıcılık Mutfakta yaratıcılık beklentilerin önüne geçecek şekilde lezzetli olduğu kadar özgün fikirlerle yemeğin hazırlanmasından sunumuna kadar olan süreci kapsamaktadır. Yaratıcı mutfak; yemek hazırlama bilgisini, aşçılık tekniğini, yemek kültürünü, estetiği ve birkaç özelliği bir araya getirerek hem sanatsal hem de bilimsel bir ürün ortaya çıkarmaktadır. Bu nedenle yemeği hazırlayan şeflerin mesleki bilgi, beceri ve deneyimlerinin yanında yaratıcılığa da sahip olmaları gerekmektedir. Yaratıcı mutfak sanatçılarının sahip olduğu bazı kişilik özellikleri bulunmaktadır. Yaratıcı mutfak sanatçılarının sahip olduğu özellikler meraklı, duyarlı, yeniliğe açık, tutkulu, kendine güvenen, yaratıcı ruhlu, başarı odaklı, düşüncelerinden bağımsız, risk alabilen, geniş ilgi alanına sahip, sanat yapma eğilimli, öğrenmeye açık ve inatçı olarak tanımlamaktadırlar. Buna ek olarak profesyonel bilgi ve beceriye sahip olma, estetik algısı yüksek olma ve deneyimli olma gibi yanında mesleki bilgi ve becerilerini sanat, kültür ve bilim ile bütünleştirmelidir.
Mutfak yaratıcılık sürecinin aşamaları:
Yeni fikirlere hazırlık, fikri tasarlama, fikir geliştirme, fikri değerlendirme, mutfak performansıdır. Yaratıcı Mutfak Ürünü Gastronomide üretilen sanatsal ve yaratıcı mutfak ürünlerin hem insan gözüne hitap eden estetik bir çekiciliği vardır hem de insanın kalbine lezzet ve kokusu ile dokunarak iyi duygular uyandırmaktadır. Yaratıcı mutfak ürününün taşıması gereken bazı kriterler bulunmaktadır.
Yeni Ürün Geliştirme Modeli:
- Fikir Üretimi
- Tarama
- Deneme ve yanılma
- Konsept geliştirme
- Son Test
- Eğitim
- Ticarileştirme
Gastronomide Tasarım ve Tabak Sunumu
Lezzetin ve görselliğin estetik boyutunun keşfi, yemek sisteminde güzeli ortaya koyma çabasının giderek önem kazanmasını sağlamış, bunun sonucu olarak da gastronomi sanat ile ilişkili bir alan haline gelmiştir. Gastronomide bir yemeğin tabakta sunumu sanatsal yönünü yansıtan bir öğedir. Yemek sunumu, gastronomiyi damağa olduğu kadar göze hitap eden çok algılı bir sanat olmaya doğru taşıyan önemli bir tamamlayıcıdır.
Temel Tasarım Ögeleri
Gastronomide tabak sunumunda da sıkça kullanılan temel tasarım öğeleri; kompozisyon, renk, nokta, doku, çizgi, şekil/biçim/form gibi ögelerden oluşmaktadır.
Temel Tasarım İlkeleri
Tasarım sürecinde yer alan tasarım ilkeleri tabak sunumunda da sıklıkla kullanılan ilklerdir. Bu ilkeler yön, espas (boşluk), denge, orantı, hiyerarşi, vurgulama, bütünlük, ritim ve zıtlıktır. Yemek Sunumunda Dikkat Edilmesi Gereken Unsurlar Yemeğin görselliğinin yanında doğru bir şekilde sunulması için bazı noktalara dikkat edilmelidir.
Ön hazırlık:
Yemek pişirmeye başlamadan önce;
- Yapılacak olan yemek reçetesi gözden geçirilir.
- Gerekli olan araç gereçler ve malzemeler hazırlanır.
- Malzemeler yıkanır, soyulur ve doğranır.
- Reçetede belirtilen ölçülere uygun olarak ölçülerek kullanıma hazır hale getirilir.
- Malzemeleri ve araç gereçler gruplanır ve kullanım sırasına uygun olarak dizilir.
- Malzemelerinizden özel bir işleme ihtiyaç duyanlar varsa (marine etme, ön pişirme gibi) hazırlanır.
Doğru pişirme tekniklerinin kullanılması:
Çok pişmiş ve kurumuş bir balık, lapa bir pilav ya da sebzeler de hem tatlarıyla hem de görünümleriyle sunumu başarısızlığa götüreceklerdir.
Doğru tabak seçimi: Yemek için doğru tabağı seçmek, çekici yemek sunumu için anahtardır. Tabak boyutu yemeğinizin öne çıkmasına izin verecek kadar büyük, fakat porsiyonların çok küçük görünmeyeceği büyüklükte olmalıdır. Tamamlayıcı bir tabak rengi seçilmelidir.
Görsel tasarımın önemsenmesi:
Görsel duyunun öneminin unutulmaması ve başarılabilmesi açısından da büyük önem taşır. Tabak sunumunda garnitürlerin yemekle ilgili olması ve daima yenilebilir olması gerekmektedir. Sosların doğru kullanılması: Ana malzemelerinizi yerleştirdikten sonra, yemeğinizi lezzetli soslarla doldurmalısınız.
Servis sıcaklığı:
Yemek doğru sıcaklıkta servis edilmiyorsa iyi bir sunum hiçbir anlam ifade etmemektedir. Profesyonel çalışma: Bir şef temiz ve dikkatli çalışmalıdır. Gastronomi ve Yaratıcılık İlişkisi Gastronomi de yaratıcılığı içinde barındıran bir alandır. Mutfakta yaratıcılık, mevcut olandan daha yeni, özgün, daha lezzetli ve daha iyi yiyecek içecek ve sunum fikirleri ile yakından ilişkilidir.
Yaratıcılık Latince “creare”, sözcüğünden türetilen yaratıcılık kavramı, yaratmak, meydana getirmek, doğurmak” anlamlarına gelmektedir. Ürüne odaklanan tanımlarda yaratıcılık en temel anlamı ile bir probleme özgün ve uygun bir çözüm bulmak aynı zamanda özgün ve yeni bir ürün ortaya koymak şeklinde tanımlanmaktadır. Sürece odaklanan tanımlarda yaratıcılık bir süreç olarak görülmüştür.
Buna göre yaratıcılığın gerçekleşme süreci dört farklı evreden oluşmaktadır:
Hazırlık evresi (preparation), kuluçka evresi (incubation), aydınlanma evresi (illumination) ve doğrulama evresi (verification).
‘’Bütün bireylerde ve insan yaşamının her anında var olan bir yeti, günlük yaşamdan bilimsel çalışmalara kadar uzanan geniş bir alanı içine alan süreçler bütünü, bir tutum ve davranış biçimi” olarak ifade edilmiştir.