HAKKARİ MUTFAK KÜLTÜRÜ V E YÖRESELLERİ
HAKKARİ MUTFAK KÜLTÜRÜ VE YÖRESELLERİ
Coğrafi konumu itibariyle birçok kültüre ve medeniyete ev sahipliği yapmış bir şehir olan Hakkâri, köklü bir geçmişe sahiptir. Bu köklü geçmişten Hakkâri’nin yemek kültürü de etkilenmiştir ve ortaya zengin bir mutfak çıkmıştır. Doğası gereği hayvancılığın yaygın olarak yapıldığı ve halkın büyük bir bölümünün geçim kaynağı olduğu şehirde, et yemeklerinin sıkça tüketilmektedir. Aynı zamanda çorbaları, hamur işleri ve tatlıları ile de fark yaratan Hakkâri yöresel yemekleri iştahınızı kabartan türden. Hakkâri mutfağında ana yemeklerde genel olarak et kullanılır. Çorbalar ise yoğurt, buğday ve yöresel otlar kullanılarak yapılır. Gulul çorbası, kemikli kavurma, Yüksekova kebabı, kepaye, aside tatlısı, çevirmeli pilav, cembeli tatlısı Hakkâri mutfağının yöresel yemeklerinin başında gelir
Hakkâri’nin En Meşhur Tatlısı: Lalaped tatlısı buranın meşhur lezzetlerinden biridir. Şehir merkezindeki pastane ve tatlıcılarında bulabilir hatta paket yaptırabilirsiniz. Bunun yanı sıra Çukurca tahini de hem şehir merkezinde tadabileceğiniz hem de satın alıp yanınızda götürebileceğiniz tatlı türüdür.
Hakkâri’den Alınabilecek Doğal Ürünler: Hakkâri ilçe köylerinde yaşayan yerel halk doğal ev yapımı süt ve süt ürünlerinden tarhanaya, pekmezden reçele kadar çeşitli ürünlerini getirerek merkezde satmaktadır. Hakkâri’ye yapacağınız bir seyahatte gerek şehir merkezinde gerekse ilçe merkezindeki tezgâhlarda bu ürünleri bulabilirsiniz. Hakkâri şehir merkezinde Şemdinli süzme bal, peynir, tereyağı, salça, tarhana, erişte, kurutulmuş dolmalık biber ve patlıcan ve pekmez gibi doğal ürünleri satın alabilirsiniz.
KEMİKLİ KAVURMA : Hakkâri’de kurban bayramlarının vazgeçilmez yemeği olan kemikli kavurma, kalabalık bayram sofralarını süsler. En makbulünün koyun ya da kuzu etinden yapılanı olan kemikli kavurma, kemiğin suyu ile pişirilir ve lezzetli olmasının yanında oldukça da sağlıklı olur. Çoluk çocuk herkesin severek tükettiği bu lezzetin pişerken etrafa yaydığı koku herkesin iştahını açar. Hakkâri’de denemeniz gereken lezzetlerden biri olan kemikli kavurmayı tatmadan şehirden ayrılmayın.
PARMAK KEBABI. Hakkâri’nin Yüksekova ilçesine özgü bu yemek adını parmak şeklinde kesilen sebzelerden alır. Ana malzemesi patlıcan olan bu yemek yeşilbiber, domates, kuru soğan, patates, salça ile lezzetlendirilir. Karışıma eklenen kuşbaşı et ve baharatlar ise yemeğin lezzetine lezzet katar.
Kuşbaşı etler tencerede kavrulur, üzerine küçük doğranmış domatesler ve soğanlar eklenir. Bir taraftan da parmak şeklinde kesilen patates ve patlıcanlar kızartılır. Etli karışımla birleştirilerek fırına verilir. Bol malzemeli, oldukça da bereketli olan yemek, kalabalık misafir sofralarının en çok tercih edilen yemeğidir.
KEŞKEK: Geçmişten günümüze Anadolu’nun her köşesinde düğünlerin, bayramların, kalabalık yemeklerin olmazsa olmazı olan keşkek ülkemizin geleneksel yemeklerinin başında gelir. Trakya, Karadeniz, Ege, İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgesinin birçok şehrinde yöresel yemekler listesinde yer alan keşkek yapımı zahmetli ama uzun süren, lezzeti ise unutulmayan bir yemek.
Ana malzemesi buğday olan, nohut, tavuk eti veya kırmızı et ile yapılan keşkek, Hakkâri’de tercihen koyun eti ile yapılıyor. Lezzetini de Hakkâri’nin dağlarında otlayan hayvanların etlerinden alıyor. Türk gastronomi kültürünü öne çıkaran geleneksel lezzetlerden biri olan keşkek, Hakkâri’de yöresel yemeklerin yapıldığı tüm lokantalarda bulunabilir. Hakkâri usulü keşkeğin tadına bakmadan şehirden ayrılmayın.
TANDIR EKMEĞİ: Tandır ekmeği geleneği asırlardır ülkemizde varlığını korumaktadır ve özellikle de Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde hala sofra kültüründe yerini korumaktadır. Birçok şehirde özlenen lezzetler arasında yer alan ancak Hakkâri’de hem köy evlerinde tandırlarda pişirilen hem de paketlenmiş halde marketlerde ve fırınlarda bulunabilen tandır ekmeği, Hakkâri sofralarında özellikle de et yemeklerinin yanında çok sevilir.
Özel hazırlanmış tandır fırınlarında odun ateşinde pişirilen tandır ekmekleri uzun süre tazeliğini korumasıyla ünlüdür. Böylece yazın yapılan ekmekler uzun ve soğuk kış günlerinde sadece sobanın üzerinde ısıtılarak tüketilebilir. Size bildiğiniz bütün ekmekleri unutturacak, yumuşacık dokusu ve eşsiz lezzetiyle çok seveceğiniz tandır ekmeğini mutlaka denemelisiniz.
YÜKSEKOVA KEBABI: Yüksekova’nın simgesi haline gelmiş Yüksekova kebabı, yörenin meşhur yemeklerinden bir tanesidir. Tattığınız kebaplardan oldukça farklı olan Yüksekova kebabı, Hakkâri’de mutlaka denenmesi gereken lezzetlerden bir tanesidir. İçerisinde kıyma, biber, maydanoz ve çeşitli baharatlar bulunan Yüksekova kebabının sırrı içerisindeki kuyruk yağında saklı. Yöre halkı tarafından sevilerek tüketilen kebap, isteğe göre tavada ya da tepside fırında pişirilebilir.
Ülkemizde kebap kültürünün önemli bir yeri vardır ve Yüksekova kebabı da bu kültürün bir parçasıdır. Hem yöre halkı hem de yöreye gelen ziyaretçileri tarafından sevilerek tüketilen Yüksekova kebabı, hem Hakkâri merkezde hem de Yüksekova’da birçok lokanta ve restoranda bulunabilir.
SENGESER. Hakkâri ve Van yöresel yemekleri listesinde yerini alan sengeser, sevilen et yemeklerinden bir tanesidir. İki şehir ve çevresinde sıklıkla görülen bu geleneksel yemek, özellikle soğuk geçen kış aylarında çok sık tüketilir. Kuşbaşı et, kurut, mercimek, soğan, yağ ve bol salça ve baharatla yapılan yemek, besleyici ve doyurucu olması nedeniyle bölge halkı tarafından çok sevilir.
Kuşbaşı et ve yeşil mercimek ayrı ayrı haşlanır. Halka şeklinde doğranan soğanlar zeytinyağı ile kavrulur. İçerisine haşlanan yeşil mercimekleri ve kuşbaşı et eklenir. Bir süre daha pişirilir ve servis tabaklarına alınır.
ÇORTİ AŞI. Corti küçük küçük doğranmış lahana turşusuna Hakkâri’de verilen addır. Cortiden yapılan yemek de Hakkâri mutfağında corti aşı olarak adlandırılır. Aşurelik buğday, corti, sarımsak, acı biber turşusu ve kemikli etlerden hazırlanan corti, hem besleyici hem de lezzetli bir yemek.
Büyük bir tencereye konulan kemikli ve yağlı etler haşlanır. Piştikten sonra buğday, corti, sarımsak ve baharatlar eklenerek bir süre daha pişirilir ve servise hazır hale getirilir. Pişerken kokusu ile insanın iştahını açan bu yemek içerisinde bulunan kemik suyu ile oldukça sağlıklı bir yemek.
DOLEME: Doleme, Hakkâri’ye özgü bal kabağıyla yapılan bir çeşit kıymalı yemektir. Bal kabağı denilince insanın aklına kabak tatlısı gelse de bu yemek ezberleri bozuyor. Bol bal kabağı, kırık pirinç ve kıyma ile yapılan yemek hem görüntüsüyle hem de lezzetiyle oldukça farklı. Doleme, ana malzemelerin tereyağı, domates, biber salçası, nane, kekik, pul biber, şeker, tuz ve çeşitli baharatlarla lezzetlendirilmesi ile hazırlanır.
Pirinç, kıyma ve baharatlar karıştırılarak büyük yuvarlak köfteler elde edilir. Hazırlanan köfteler ve iri iri doğranan kabaklar kabın içine yerleştirilir. Üzerine şeker ve tuz ilave edilerek pişmeye bırakılır v ortaya leziz bir sulu yemek çıkar. Yapımı zahmetli olan ve zaman alan yemek yöre halkı tarafından çok sık tüketilir.